Berichten

Petra Kleuver danst

Dit keer in gesprek met Petra Kleuver (1962), Coördinator Artistieke Zaken bij het Noord Nederlands Orkest èn docent Alexander Techniek voor Podiumkunstenaars 

Laatbloeier

In gesprek zijn met Petra Kleuver over haar leven is een belevenis. Dat heb je soms, als je iemand voor je hebt die zó veel heeft gedaan en die overal zoveel passie in legt. “Het was een heel proces”, zegt ze zelf, “Ik ben een beetje een laatbloeier”.

Op zoek naar balans

Voordat ze in 2006 naar Nederland kwam, had ze in haar geboorteland Duitsland al twee opleidingen met succes voltooid. De eerste kwam direct voort uit haar jeugd, die ze als dochter van een zangeres en een dirigent regelmatig achter de schermen van een operahuis had doorgebracht. Ze studeerde zang aan het conservatorium van Keulen en werd operazangeres. Helaas kwam ze er al vrij snel achter dat haar talent niet zo groot was dat ze er een goede boterham mee kon verdienen, maar ze wilde het graag en zette toch door. Met een baan als regieassistente voor opera ernaast kon ze de touwtjes net aan elkaar knopen. Pas rond het overlijden van haar moeder in 1993 kwam ze tot het inzicht dat ze er goed aan zou doen om zich ook op andere gebieden te ontwikkelen. Ze realiseerde zich dat hoog tijd was om haar leven, zowel in het werk als persoonlijk, in balans te brengen.

Een belangrijke ontmoeting

Via een collega was ze in contact gekomen met iemand die veel baat had bij het toepassen van de Alexander Techniek. Ze besloot zich daar in te bekwamen. Ze volgde de opleiding tot Alexander docent in Keulen en startte daarmee in 1996 haar eigen praktijk. In die tijd kwam ze ook in contact met Professor Nadia Kevan van de Folkwang University of Arts in Essen, Duitsland, een ontmoeting die de rest van haar leven zou beïnvloeden.

Wat is Alexander Techniek?

“De Alexander Techniek is een bewegingsleer gericht op het (her)vinden van je natuurlijke balans en coördinatie. Ieder mens is van nature uitgerust met een verfijnd balansmechanisme. Bij een juist functioneren, zorgt dit mechanisme voor een moeiteloze coördinatie bij alles wat je doet. Ondoelmatige en meestal onbewuste spanningspatronen kunnen ervoor zorgen dat de balans verstoord raakt. Alexander Techniek maakt je bewuster van je denken, je motoriek en je ademhaling. Samen met een leraar oefen je in het ′gewaar worden van jezelf′. Je leert onnodige (spier)spanning herkennen en los te laten. Het herstellen van de natuurlijke balans tussen hoofd en ruggengraat vormt hierbij een belangrijk uitgangspunt. De ontspanning die dit teweeg brengt, heeft als effect dat je efficiënter gebruik gaat maken van je lichaam en zo een betere beheersing krijgt over al je bewegingen.

Omdat Alexander Techniek van binnenuit werkt, hebben de vaardigheden die je leert niet alleen een positief effect op je lichaamshouding, maar ook op allerlei aanverwante zaken. Denk aan een hogere mentale alertheid, makkelijker spreken in het openbaar en een betere nachtrust. Je bent beter in balans waardoor je in staat bent om optimaal gebruik te maken van je eigen kracht. Alexander Techniek vormt zo een uitstekende basis voor elke fysieke en mentale activiteit.” (deze uitleg is afkomstig van de website van de Nederlandse Vereniging van Leraren in de Alexander Techniek).

Life is what happens, when you’re busy making other plans…

En toen, inmiddels in 2006, nam haar leven opnieuw een wending die alles veranderde. Ze werd verliefd… en belandde in Groningen. Best even wennen in het begin! Ze kende er geen mens, had haar werk in Keulen achtergelaten en sprak de taal onvoldoende. Tijd voor een nieuw en serieus plan, en dat kwam er gelukkig. Bij de Oosterpoort in Groningen zochten ze iemand met organisatietalent en kennis van klassieke muziek, en Petra kreeg de baan. Na zo’n vier jaar Oosterpoort werd ze door hen gedetacheerd aan het Noord Nederlands Orkest, waar ze op dit moment nog steeds werkt, als Coördinator Artistieke Zaken.

Repareren en revalideren

In haar werk met musici komt ze het best vaak tegen dat mensen moeten uitvallen met fysieke klachten. Dat blessures zo maar op de loer liggen weet ze ook uit eigen ervaring, van toen ze zelf nog op het podium stond. Om opnieuw collega’s zo vaak in de lappenmand te zien en veel tijd te zien besteden aan het repareren en revalideren vond ze zo schrijnend dat ze het hoognodig begon te vinden om na te denken en ruimte te maken voor echte verandering; bij haar werkgever, maar ook bij zichzelf.

O ja!

Maar wacht eens even, had ze daar niet al eens een prachtige opleiding voor gevolgd…? In overleg met de HRM-manager Hedi Boersema kreeg ze akkoord op haar plan om voor de musici van het Orkest een tweetal workshops te organiseren o.l.v. haar vroegere inspirator Nadia Kevan, die zich inmiddels ook in Nederland bleek te hebben gevestigd.

Als alles wakker wordt

En zo is het gekomen… Onbewust als ze tot dan toe was van de ruimte die ze steeds vergat te maken in haar leven, waren de workshops met Nadia een totale openbaring. Als ze aan me vertelt hoe tijdens haar workshops alles weer wakker werd en samen kwam, straalt ze van oor tot oor.

… voor Podiumkunstenaars

Vrij snel daarna vroeg ze haar werkgever om één dag vrij in de week en meldde ze zich aan bij Nadia’s Awareness Teaching Centre in Nijmegen, om een post-graduate in Alexander Techniek te gaan volgen. Gelukkig was Hedi Boersema op de hoogte van de mogelijkheid tot ondersteuning van dit soort trajecten via het SFPK; een meevaller waar Petra niet op had gerekend, maar die wel heel welkom was, natuurlijk. Haar post-graduate werd later ook nog aangevuld met een opleiding in Dance of Life, een ‘transformatieve bewegingskunst’, en nu is ze helemaal klaar voor weer een nieuwe stap in haar leven. Sinds kort is ze, naast haar werk bij het NNO, actief als ‘Alexander Docent voor Podiumkunstenaars‘ en zet ze voorzichtige stappen in de richting van haar mooie idee voor een aantal door het land verspreide ‘vitaliteitslabs’ voor podiumkunstenbedrijven.

Later word ik danseres

Als ik tot slot aan haar vraag naar haar grootste droom voor de toekomst is, schiet ze zelfs heel even uit haar allernieuwste rol… “als ik met pensioen ben wil ik zo vaak als ik maar kan als danseres op het podium staan”.

Zo’n bevlogen mens wens je toch van harte ‘liefde en licht’, nietwaar?! Maar in ieder geval heel veel succes!

Noot: Er is op het moment dat dit artikel verschijnt nog geen website voor Petra’s Alexander Techniek-activiteiten online. Zodra dat wel zo is wordt de link naar haar website hier vermeld.

Wil je in contact komen met Petra dan kun je haar bereiken via e-mail: contact@petrakleuver.nl

© Johanna Glas – SFPK

Ella Broekstra in het Freling Trio

Ella Broekstra (rechts) in het Freling Trio

Deze keer in gesprek met Ella Broekstra – HR manager van o.a. het Radio Filharmonisch Orkest, het Groot Omroepkoor en het Metropole Orkest.

De schoonheid van muziek

Ella Broekstra had in haar jeugd zelf ambities om professioneel musicus te worden. Ze speelde klarinet en werd gezien als een groot talent. Toen ze in 6 VWO zat bezocht ze een concert in het Concertgebouw van haar grote voorbeeld Sabine Meyer. Ze was diep ontroerd door haar spel en liet zich helemaal meevoeren, tot ze in de pauze een groepje conservatoriumstudenten Sabine’s spel hoorde afkraken; ze had ergens een noot niet goed geraakt en verderop ook nog eentje veel te lang aangehouden. Ella was zo ontdaan door de ontdekking dat het voor hen helemaal niet meer over de schoonheid van het spel en de muziek leek te gaan, dat ze ter plekke besloot dat het conservatorium niets voor haar was. In plaats daarvan studeerde ze Engels, Kunst & Media management en tijdens haar werk Personeelswetenschappen en Bedrijfskunde en is ze daarnaast haar klarinetspel op semiprofessioneel niveau blijven onderhouden. Ze speelt in een aantal ensembles en is daar zeer gelukkig mee.

Werken in kunst en cultuur

Dat er in de afgelopen jaren nogal wat stof opwaait in kunst- en cultuurland over de levenstandaard van mensen die hun brood in deze sector verdienen is opnieuw zeer actueel. De SER en Kunsten ’92 hebben er zeer onlangs nog maar weer eens lijvige rapporten aan gewijd (te vinden op de websites van Kunsten ’92 en SER) . Een belangrijk onderwerp in deze discussie is steeds de vraag of kunstenaars zelf verantwoordelijkheid kunnen, of zelfs zouden móeten nemen voor het verdienen van een fatsoenlijke boterham, of dat het hebben en in stand houden van een bloeiend cultureel klimaat toch vooral een taak is die de overheid veel serieuzer zou moeten nemen door er veel structureler middelen voor vrij te maken. ‘De sector heeft de laatste jaren onder enorme druk gestaan en als er nu niet snel iets gebeurt zou het zomaar te laat kunnen zijn’ is een veelgehoorde waarschuwing.

Individuele professionele ontwikkeling

Een van de regelingen waarmee in de afgelopen anderhalf jaar in ieder geval een poging is gedaan om werkers in de kunst- en cultuursector een steuntje in de rug te geven is het Sectorplan Cultuur. In dit plan, gefinancierd door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de sociale partners in de sector, werd aan iedereen die in de kunst- en cultuur werkzaam is (en die dat wilde) middelen ter beschikking gesteld voor individuele professionele ontwikkeling. Men kon een loopbaangesprek aangaan, coaching of training volgen, of zelfs hele bij- of omscholingstrajecten doorlopen. Dit alles met een financiële bijdrage vanuit het Sectorplan Cultuur van tenminste 50%.

Niet zonder slag of stoot

Heel mooi dus, zou je denken. En ja, dat is het uiteindelijk ook zeker geworden. Maar dat ging niet zonder slag of stoot. In gesprek met Ella Broekstra wordt al snel duidelijk waar de schoen in het begin wat wrong. Ella werkte de afgelopen negen maanden, naast haar baan als HR-manager, namens de Federatie Cultuur als kwartiermaker mobiliteit voor het Sectorplan. In die rol was het haar taak om acties te helpen initiëren die het Sectorplan tot een succes zouden kunnen maken.

Een breed gedragen plan

“Om te beginnen”, steekt ze van wal, “was het al heel bijzonder dat het überhaupt lukte om namens de kunst- en cultuursector zo’n Sectorplan in te dienen. Er zijn binnen onze sector zoveel verschillende culturen en organisatiestructuren dat het kanaliseren van die dynamiek tot een plan en een werkwijze waar iedereen mee uit de voeten kon, niet eenvoudig was. Waar het bijvoorbeeld in sommige van onze deelsectoren heel vanzelfsprekend is om te werken met langlopende contracten (zoals bij dansgezelschappen en orkesten, en ook bij bibliotheken), is het op andere plekken weer heel gebruikelijk dat veel korte contracten elkaar opvolgen of dat er in opdracht wordt gewerkt (dit geldt voor theatermakers, maar ook voor beeldend kunstenaars, ontwerpers en architecten bijvoorbeeld). Er moest dus een plan worden opgetuigd dat bruikbaar was voor een heel diverse doelgroep. Nooit eerder was het gelukt om zo’n breed gedragen plan op het gebied van duurzame inzetbaarheid voor onze sector van de grond te tillen.”

Ontbrekende infrastructuur

“Wat ons, als gevolg daarvan, ook parten speelde was het gegeven dat er nog helemaal geen infrastructuur voor zo’n groot HR-project was opgetuigd en dat het daardoor veel te lang heeft moeten duren voordat we echt van start konden. Omdat de focus van iedereen in onze sector per definitie in eerste instantie bij de artistieke inhoud ligt, was het niet direct vanzelfsprekend dat er tijd en menskracht kon worden vrijgemaakt om dit project tot een succes te brengen.”

Liever geen onrust

“Bovendien moest het tot stand komen in een sector die zó beurs is van alle bezuinigingen op rij, dat je het als HR-manager wel uit je hoofd laat om zomaar bij je mensen aan te dringen op het volgen van persoonlijke ontwikkelingstrajecten. Voor de meesten staat dat namelijk ongeveer gelijk aan het aankondigen van (alweer) een reorganisatie. Voor mij zelf was dat in ieder geval een van de redenen dat ik geen organisatiebrede trajecten heb geïnitieerd. De onrust die dat zou hebben gegeven kon (en wilde) ik me echt niet permitteren omdat dat de organisatie had kunnen schaden. Alles wat er met je mensen gebeurt heeft immers direct gevolgen voor de prestaties op het podium.”

Alleen perfect als alles klopt

“Maar wat hebben jullie er dan wel mee gedaan?” Ik zie haar ‘aan’ gaan bij die vraag. “Kunst maken op hoog niveau is net zoiets als topsport. Het kan alleen perfect zijn als alles klopt. En kloppen doet het gewoon niet altijd en elke keer opnieuw. Je hebt ook weleens fysieke klachten, een ziek kind, of zorgen om je hypotheek. Als er zoiets met je aan de hand is hang je echt niet zomaar aan de grote klok dat het je even wat minder gaat. Je pept jezelf op en gaat door, alles voor de kunst. Totdat het een negatieve spiraal wordt die niet meer lijkt te keren. Dat is het moment dat je als HR-manager echt iets kunt betekenen. Er zijn zulke mooie dingen gebeurt doordat er nu wat extra geld was. Zo volgde iemand de Schrijversvakschool, deed iemand een MBA-opleiding, werd iemand bijgeschoold tot barok hoboïst en volgde er iemand een omscholing tot coach met paarden. Ook ontvingen meerdere musici coaching van een gespecialiseerde mental coach die musici helpt om weer vanuit ontspanning op het podium te zitten. In alle gevallen was het voornaamste resultaat dat het de blik verruimde en dat er weer wat ontspanning en plezier terugkwam, waardoor het ook in het werk weer een stuk makkelijker en prettiger kon worden. “

Optreden voor Jezelf

“Toen ik bij ons een aantal keren had gezien wat zo’n persoonlijk traject voor effect op mensen kan hebben heb ik me, samen met Luuk van Term, die bij het Sectorplan verantwoordelijk was voor de communicatie, toegelegd op het laten vastleggen van al die mooie verhalen op video (de video’s zijn HIER terug te vinden). Door op deze manier die ervaringen te delen heeft dat in de laatste maanden nog heel veel méér mensen geïnspireerd om ook in actie te komen en te gaan ‘Optreden voor Jezelf’. Uiteindelijk hebben een kleine duizend mensen er gebruik van gemaakt.”

En nu doorpakken!

“Wat heeft het Sectorplan volgens jou opgeleverd?” Ella is hoopvol. “We zijn er nog niet, want de sector is voorzichtig en op HR-gebied zijn we nou niet direct voorlopers. Maar ik merk om me heen dat er nu toch wat in werking is gezet. Ik zie dat mensen steeds makkelijker voor zichzelf opkomen en dat ze beginnen te beseffen dat het wat oplevert om in beweging te zijn. Ook onder werkgevers zie ik de ontwikkeling dat het steeds vanzelfsprekender wordt om O&O een plaats te geven in het HR-beleid. Heel langzaam begint het door te dringen dat er voor goede prestaties meer nodig is dan de uitsluitende focus op de artistieke inhoud. Als je goed voor je mensen zorgt komt dit de inhoud alleen maar ten goede. Het is nu zaak om door te pakken en voort te borduren op wat we in de afgelopen tijd met het Sectorplan Cultuur hebben ingezet. Ik roep de overheid èn werkgevers dan ook op om te blijven investeren in de ontwikkeling van kunstenaars en de mensen die de kunstenaars ondersteunen.”

© SFPK – Johanna Glas

Wil je op de hoogte blijven van de activiteiten van het Sociaal Fonds Podiumkunsten? Meld je aan voor onze maandelijkse nieuwsbrief via deze LINK

Reacties kun je hieronder kwijt!
foto Ene Harry Hexagon Ensemble

foto © Ene Harry – Bram Kreeftmeijer (r) in het Hexagon Ensemble

In gesprek gaan met Bram Kreeftmeijer is niet zo moeilijk. De eerste hoboïst van het Gelders Orkest praat heel gemakkelijk en graag over zijn vak en over wat hem daarin zoal bezighoudt. En dat is best veel.

Behalve in het Gelders Orkest speelt hij ook in het Combattimento en het Hexagon Ensemble en is hij als docent verbonden aan het ArtEZ, het conservatorium van Oost-Nederland. Samen met zijn vrouw, de violiste Jelena Ristic, heeft hij een gezin met twee jonge kinderen. Aan serieuze bezigheden geen gebrek, zou je zeggen.

Toch kun je Bram dezer dagen zomaar aantreffen achter de studieboeken voor het behalen van een diploma in Medische Basiskennis. Binnenkort is het examen.

Goh Bram, vertel…?

“Ik kom uit een muzikaal gezin, waarin het ontwikkelen en opleiden van talent een belangrijke plaats had. Ikzelf speelde op mijn 6e  al blokfluit en piano. Mijn moeder had een drukke muziekpraktijk aan huis. Nu ik zelf kinderen heb en soms zie hoe het er aan toe gaat op de crèche, besef ik dat je al van jongs af aan blootstaat aan aanwijzingen over hoe je bepaalde dingen ‘hoort’ te doen. Iedereen die zich bezighoudt met jouw opvoeding en opleiding heeft invloed op hoe je later in het leven zult staan.”

Die regels over hoe het hoort

“Het leven van een muzikant is best heel stressvol. Je levert topprestaties in een omgeving die heel veeleisend is. Er is per definitie een grote spanning tussen het ervaren van ruimte voor je eigenheid en het vanuit je hart kunstenaar kunnen zijn aan de ene kant – en het deelnemen aan een groter verband waar veel regels gelden over hoe je hoort te gedragen aan de andere. Ik ken geen collega die een hele carrière doorkomt zonder daar een paar kleerscheuren aan over te houden. Iedereen heeft er in meerdere of mindere mate last van, maar de heersende mores is nog altijd dat je voor moeilijkheden en spanningen zelf maar een oplossing moet vinden. Toen ik, zoveel jaren geleden, op het conservatorium zat is me wel eens aangeraden om een paar flinke stompen in het kussen te geven als ik moeite had met slapen…”

Salarissen waar je niet van kunt bestaan

“Wat ook stress geeft is dat er steeds opnieuw berichten komen dat het ‘met minder moet’. Dat het zakelijk niet goed gaat met het orkest is al zolang ik er werk niets nieuws. Toen ik er 22 jaar geleden begon had ik, als enige solo-hoboïst, in eerste instantie een 100 % speel-aansteling. Ik kwam er zelf vrij snel achter dat 100 % teveel was, omdat er dan geen ruimte overbleef voor mijn eigen ontwikkeling. Toen ik aangaf naar 75% terug te willen heeft het bijna 4 jaar geduurd voordat ze mijn vraag honoreerden en er een tweede solo-hoboïst bij kwam. Destijds betekende een 75% aanstelling dat je voor 63% werd ingeroosterd. De rest van de uren werd gezien als extra voorbereidingstijd voor je taak als aanvoerder. Waar het orkest toen nog ongeveer 70 fte telde, is dat nu teruggebracht naar 46 fte, waarvan slechts 39 fte is ingevuld. We zijn op een punt aangekomen dat nieuwe collega’s moeilijk te vinden zijn omdat het salaris dat hen geboden wordt niet meer toereikend is om fatsoenlijk van te bestaan. Sinds de laatste bezuiniging, waarin iedereen terug moest naar 60%, werk ik in feite veel meer dan ik ooit deed, tegen een nóg weer schameler geworden salaris.”

Jezelf herpakken en verbeteren

“Tijd om in actie te komen, kortom. Ik ben al een tijd lang geïntrigeerd door een methode die onder muzikanten bekend is als dispokinesiologie. Een methode die handvatten biedt aan de muzikant om de discrepantie tussen van wat je ‘innerlijk hoort’ en het fysiek kunnen uitvoeren daarvan te overbruggen. Doet je lijf niet meer lekker mee of is de spanning te hoog opgelopen dan kun je met behulp van dispokinesiologie jezelf weer herpakken en verbeteren. Daar wilde ik veel meer van weten!”

“Toen er in de laatste reorganisatieronde wat opleidingsbudget vrijkwam heb ik die kans met beide handen aangepakt. En zo kan het dus gebeuren dat ik daarmee nu een diploma Medische Basiskennis ga halen. Als je iets doet moet je het goed doen en ik wil in ieder geval een degelijke basis hebben gelegd als ik aan de slag ga om mij verder te bekwamen in de dispokinesiologie. Een vervolgtraject waarvoor ik gelukkig een bijdrage vanuit het Sectorplan Cultuur heb kunnen aanvragen.”

Een orkest is net een klein dorp

“Ik zie het zo: Als uitvoerend artiest verkoop je een mooie tijd. Dat betekent voor mij dat alles wat je doet écht moet zijn. Geen detail mag vergeten worden om het publiek te helpen om een zo goed mogelijke ervaring te hebben. De kans dat dat lukt wordt groter als iedereen die op het podium staat goed in zijn vel zit. Helaas ontbreekt dat er nog wel eens aan. Een orkest is net een klein dorp: Iedereen kent iedereen en iedereen vindt wat van elkaar. Zolang de norm is dat we wegkijken als een collega op zijn gezicht gaat, in plaats van hem op te vangen, kun je in mijn ogen het leveren van een optimale beleving voor het publiek wel vergeten.”

“Ik wil mijn ideeën over het openbreken van die cultuur in eerste instantie graag in praktijk gaan brengen met mijn studenten op ArtEZ. Op termijn hoop ik in mijn eigen omgeving de geesten steeds rijper te maken om een in mijn ogen dringend noodzakelijke cultuuromslag te bewerkstelligen. Nu al merk ik een verandering in hoe ik word benaderd, simpelweg omdat mensen weten dat ik me hierin aan het bekwamen ben. Er komen heel bijzondere dingen op mijn pad op dit moment. Uiteindelijk zal ik altijd muzikant blijven, zeker nu ik artistiek mijn top begin te benaderen. Daarnaast is het mijn droom om een soort ‘muziekdokter’ te worden, in een praktijk aan huis waar collega’s terecht kunnen met al hun vragen over het goed kunnen functioneren en gelukkig zijn in hun vak. Wat ze bij mij zullen vinden is een gedegen advies en een breed netwerk van specialisten die vanuit verschillende invalshoeken kunnen worden ingeschakeld om ze te helpen hun obstakels, van welke aard dan ook, uit de weg te ruimen.”

Meer over Bram Kreeftmeijer is te vinden op de volgende websites:

Het Gelders Orkest
Combattimento
Hexagon Ensemble

© SFPK – Johanna Glas

Zou jij ook training of opleiding willen volgens om je kansen op een goed inkomen en werk te vergroten? Wat heb je dan nodig om in actie te komen? Wanneer ga jij optreden voor jezelf?!

Reacties kun je hieronder kwijt!

Portfolio Items